Ως κακοποίηση νοείται κάθε ακατάλληλη μεταχείριση και συμπεριφορά που διαταράσσει την ευζωία του ζώου, προκαλώντας του από δυσφορία έως και θάνατο. Είναι ποινικό αδίκημα και διώκεται αυτεπαγγέλτως. Δηλαδή, για τη δίωξη του δράστη απαιτείται η πράξη να έρθει σε γνώση του εισαγγελέα και τίποτα άλλο.
Διακρίνεται σε ενεργητική και παθητική:
Ενεργητική κακοποίηση έχουμε με την άσκηση βίας κατά του ζώου, δηλαδή την εσκεμμένη πρόκληση σωματικού πόνου ή σωματικής εξάντλησης επικίνδυνης για την υγεία ή ακόμη και τη ζωή του ζώου. Εκτός από την άσκηση βίας, στην ενεργητική κακοποίηση συγκαταλέγονται μεταξύ άλλων και η εγκατάλειψη νεογέννητων ζώων, ο δηλητηριασμός, ο μη ιατρικός ακρωτηριασμός, η μάχη μεταξύ ζώων, κτηνοβασία και σεξουαλική κακοποίηση ζώων, καθώς και η πώληση, εμπορία και διακίνηση μέσω διαδικτύου, υλικού στο οποίο απεικονίζεται οποιαδήποτε πράξη βίας εις βάρος ζώου (η απαρίθμηση δεν είναι εξαντλητική). Ακόμη, η χρησιμοποίηση, με οποιονδήποτε τρόπο και για οποιονδήποτε σκοπό, κάθε ζώου σε κάθε είδους θεάματα.
Παθητική κακοποίηση έχουμε με την παράλειψη απαιτούμενης ενέργειας, ήτοι σε περιπτώσεις παραμέλησης, μόνιμης αλυσόδεσης, έλλειψης καταλύματος, διατήρησης σε ακατάλληλο, ακαθάριστο ή στενό χώρο, στέρηση τροφής, νερού και κτηνιατρικής περίθαλψης, απουσία φροντίδας, έκθεση σε αντίξοες καιρικές συνθήκες και έκθεση σε κίνδυνο. Επίσης παθητική κακοποίηση συνιστά και η “συσσώρευση ζώων” (animal hoarding), όπου “συλλέκτης ζώων” αδυνατεί να παρέχει κατάλληλη φροντίδα, τροφή/νερό κτλ. στα ζώα του. Η εγκατάλειψη τραυματισμένου μετά από τροχαίο ατύχημα ζώου συγκαταλέγεται και αυτή στις περιπτώσεις κακοποίησης.
Όσον αφορά την κακοποίηση, ο Ν. 4830/2021 προστατεύει όλα τα ζώα και όχι μόνο τα ζώα συντροφιάς. Επίσης προβλέπει δύο διαφορετικά πλαίσια ποινής για την κακοποίηση ζώων. Δηλαδή κάποιες πράξεις συνιστούν πλημμέλημα και κάποιες κακούργημα. Στα άρθρα 34 και 35 του Ν. 4830/2021 αναγράφονται με σαφήνεια οι διοικητικές και οι ποινικές κυρώσεις που συνεπάγεται η παραβίαση των διατάξεών του. Πιο αναλυτικά:
Πλημμελήματα με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον 1 έτους και χρηματική ποινή έως 15.000 ευρώ αποτελούν:
Οι παραβάσεις σχετικά με την απαγόρευση συμμετοχής ζώων σε κάθε είδους θεάματα και άλλες συναφείς δραστηριότητες τιμωρούνται με φυλάκιση μέχρι 2 έτη και με χρηματική ποινή.